Buiten is het 28 graden, binnen zit

De weblog van Helmond

meer over deze weblog »
Op de weblog kun je over Helmond praten, huilen en lachen.
Alle berichten op onze voorpagina zijn actueel of gaan langer mee dan de waan van de dag. Vrijwel dagelijks plaatsen wij iets nieuws.
Onder elk bericht staan de reacties (inmiddels al 82.761 sinds de start van de weblog in mei 2005) van andere Helmonders. Alleen lezen wat anderen schreven kan, leuker is het natuurlijk als jij ook jouw on-topic (?) reactie geeft.
13reacties

logo of embleem van Helmondse HeldenSinds kort heeft Helmond er een heldin bij, genaamd Anna de Wit (1876 – 1976). Ik concludeer dit althans uit het aan haar gewijde theaterstuk dat amateurvereniging St. Genesius niet zo lang geleden met veel succes heeft gebracht: Anna, begin en einde van het Peapark.
Anna was, voor wie dat niet weet, de vrouw van Piet de Wit, de wonderlijke fabrikant die vanuit Helmond de hemel trachtte te bereiken, wat alleen al taalkundig onmogelijk is. Niettemin kwam Piet ver. Na twee keer eerder onmiddellijk op aarde te zijn teruggestort, wist hij met behulp van afvaldekens een lift off te bewerkstelligen. Ten teken van zijn hemelvaart richtte hij aan de Aarle-Rixtelseweg een engelenburcht op, het Peapark. Bouwen en vliegen gaan echter niet samen; Piet ging bankroet en het Peapark werd afgebroken. Voordat Helmond voor hem een regelrechte mond van de hel werd, vertrok hij met stille trom naar Brussel, waar hij, opnieuw rijk, zou sterven.
Gegeven dit verhaal van een onvermoeibare Icarus had het voor de hand gelegen dat Piet tot hoofdpersoon van het stuk zou zijn verklaard. Het werd echter Anna, en ik kan me voorstellen hoe dat in zijn werk is gegaan. Eenmaal met het project bezig moet iemand geopperd hebben dat Piet een verderfelijke kapitalist was geweest, die zich over de ruggen van zijn arbeiders had verrijkt. Het feit dat Piet de eerste textielfabrikant in Nederland met een CAO was en zijn arbeiders beter betaalde dan andere werkgevers, werd daarbij gemakshalve verzwegen of over het hoofd gezien. Hierna heeft mogelijk een feministe in het gezelschap de suggestie aangedragen Piets vrouw als uitgangspunt te nemen. Over deze Anna de Wit was bekend dat zij door alle dames uit de bourgeoisie stevig werd gepest, omdat zij eerst Piets dienstbode was geweest en niet mocht menen dat een dubbeltje een kwartje kon worden.
Anna de Wit, Helmond, Helmondse HeldenZo werd Piet van zijn sokkel gestoten en Anna erop gehesen. In het toneelstuk – overigens voortreffelijk geschreven door Erik Vink en met een glansrol voor Tonny Bijsterveld als de oude Anna – wordt inderdaad uitgebreid getoond hoe bourgeoisdames Anna in het ootje namen. Dat zij zoiets deden is bijna zeker. Zulke vrouwen hadden als enige taak de status van hun man te verdedigen, waarvoor weinig scholing was vereist. Zonder zelf ooit iets te hebben gepresteerd schreden zij als matrones over straat en voerden in elk gezelschap het hoogste woord. Zij beleden een soort feminisme zonder feminisme, als dat mogelijk is.
Echter, uit de inmiddels verschenen biografie van Piet de Wit, De hemel van Helmond, weten we dat Anna volop aanleiding gaf tot spot en eigenlijk nog werd gespaard. Reeds als dienstbode was zij niet het type van een gezellige kokkin of verleidelijke kamenierster maar een stugge garderobejuffrouw. Eenmaal gehuwd met Piet kleedde zij zich alsof ze voortdurend op een bal aanwezig moest zijn, ze reed paard in amazonezit en liet zich buitenshuis vergezellen door een gouvernante; allemaal ongekende zaken in Helmond. Hierbij kwam nog dat zij geen enkele conversatie bezat; ze was op haar best als ze ergens zat te wachten met een tasje op schoot. Ook had zij het hoog in de bol, want ze beëindigde prompt het contact met haar boerenfamilie en zou aan haar schoondochters verzwijgen in welke hoedanigheid zij haar man had ontmoet. En uitgerekend zij werd in het stuk afgeschilderd als slachtoffer van lamlendig standsbesef!
Ik heb gedacht: het is niet erg dat Anna tot heldin is verkozen, want Piet was eigenlijk te groot voor Helmond. Bovendien is de stad geen fabrieksstad meer, want sinds de nieuwe wijken Dierdonk en Brandevoort erbij zijn gekomen, huisvest zij zowaar een middenklasse. En alle mensen daaruit moeten toch iemand hebben om zich mee te vereenzelvigen wanneer zij een terrasje pikken aan de pittoreske Oude Haven of in de super de luxe Elzas Passage?
Bij het taartjesprikken valt dan ook regelmatig te beluisteren:
‘En zij werd enorm gepest.’

Jef de Jager

13 reacties:

Met Anna de Wit zijn we aanbeland bij de laatste Helmondse Held.
Jef, bedankt voor een prachtige reeks die een parel voor de weblog is én blijft. Wij hebben er van genoten!!

Beantwoorden

Hartelijk dank, meneer Weblog: – dit is inderdaad de laatste Helmondse Held.

Ik ben vergeten te melden dat het motto van deze reeks natuurlijk was: ‘En de hittie naw gedoan umdettie Hellemonder is (umdettie ’t nie wou wete of umdettie ’t nie wis).’

Heb ik een held gemist? De journalist Paul Kuypers misschien. Niemand heeft zich zo denigrerend over de stad uitgelaten als hij, maar toch zullen weinigen er meer van gehouden hebben. Ook de jeugdboekenschrijver Jacques Vriens hoorde eigenlijk wel in deze reeks thuis. Ik moet eens afleren zulke schrijvers te zien als gemakzuchtige wegbereiders van onze politieke correctheid, een rol die zij delen met alle cabaretiers.

Overigens is dit ook het einde van mijn publicitaire arbeid over Helmond. Na vijf titels is het welletjes geweest. Schrijven over de stad was ongelofelijk boeiend, maar het bleef een dure hobby. Buiten Helmond was niemand erin geinteresseerd en daarbinnen eigenlijk ook niet – met uitzondering, zeg ik er snel bij, van dit forum. Maar de Weblog van Helmond is dan ook veruit het beste wat de stad in jaren is overkomen.

Ik blijf jullie volgen. Gegroet, het ga iedereen wel.

Beantwoorden

@ Jef de Jager
Diepe hoed af voor uw publicaties.
Een enkele opmerking over het Peapark en Piet de Wit. Ik las ooit een boekje over dit Peapark waarbij de schrijver Anna de Wit had bezocht in Brussel. Anna maakte in het boek stellig niet de indruk van Lotje getikt te zijn.
Is er overigens binnen de gemeente of de provincie niet een of ander potje met geld beschikbaar om uw arbeid voort te zetten?

Beantwoorden
Olivier Dhuysthergast

@Olivier
Dank voor je reactie. Ik ben in mijn oordeel over Anna afgegaan op haar kleindochter, een ziekenhuisarts in Brussel, die niet mals in haar uitlatingen was. Dat Anna als ex-dienstbode haar eigen boerenfamilie te min vond, heb ik gehoord van een Helmonds familielid. Mij ging het trouwens vooral om de omkering: een dingbell die als star wordt voorgesteld. Ik hoop dat je het mij niet kwalijk neemt, maar naar mijn idee kan zoiets kan alleen in Helmond.

Beantwoorden

@ Jef de Jager
Ik zal u nooit iets kwalijk nemen.

Beantwoorden
Olivier Dhuysthergast

@Jef:
Bedankt voor jouw mooie bijdragen Jef.
Gelukkig blijft (online) papier altijd geduldig. Hierdoor blijven de Hellemonders bekend onder Hellemonders en anderen.

@Olivier:
Kun jij Jef niet sponsoren?

Beantwoorden

@Jef

Vijf titels over Helmond? Ik tel er zeven,acht. En zou iemand leesbaar over rituelen en fabrieken kunnen schrijven die niet uit Helmond komt? Je bent de meest Helmondse schrijver die er is.

Huub

Beantwoorden

Weet iemand de achternaam van Anna ( haar meisjes naam )

Beantwoorden

Johanna Maria Gertruda (Anna) Arts

Beantwoorden

Piet de Wit,

Hij was niet groot van stuk, maar zeker wel in zijn daden !!
Vergeet niet dat de onze lieve vrouwe kerk grotendeels door Piet werd betaald
en het Carolus Borromeus college werd opgericht door Piet en grotendeels gefinancierd !!
Dit en nog zoveel meer heeft hij voor de Helmonders gedaan.

Voor mij is hij de aller grootste !!

Beantwoorden

Wie iets wil weten over Piet de Wit of Anna de Wit Arts of de familie de Wit in zijn geheel mag mij altijd een berichtje sturen.

Beantwoorden

Nog even iets over Anna de Wit. Ik sprak een oud-Helmonder wiens overgrootmoeder het huis heeft gekocht dat Piet de Wit bezat aan het Stationsplein. Jaren eerder zat zij op een dag in de trein naar Eindhoven tegenover een jongeman die openlijk aan het huilen was. Op verzoek vertelde hij de reden van zijn verdriet. Hij was stapelverliefd op Anna Arts, toentertijd de dienstbode van Piet de Wit. Anna had hem tijdens Piet’s afwezigheid ontvangen op het Stationsplein, wat doet vermoeden dat zij al een stelletje waren. Ineens kwam Piet thuis en de jongen dook in een kast. Vanuit die kast kon hij vervolgens horen hoe Piet Anna het hof begon te maken, en wel met zoveel effect op haar dat de jongen meteen begreep dat zijn eigen kansen verkeken waren. Vandaar dat hij in de trein zo aan het huilen was.

Beantwoorden

Jef de Jager schreef meer over de architect van het roemruchte Peapark en over Anna en Piet de Wit:

A.J.C. van Spaendonck & het Peapark

Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *