Buiten is het 12 graden, binnen zit

De weblog van Helmond

meer over deze weblog »
Op de weblog kun je over Helmond praten, huilen en lachen.
Alle berichten op onze voorpagina zijn actueel of gaan langer mee dan de waan van de dag. Vrijwel dagelijks plaatsen wij iets nieuws.
Onder elk bericht staan de reacties (inmiddels al 86.916 sinds de start van de weblog in mei 2005) van andere Helmonders. Alleen lezen wat anderen schreven kan, leuker is het natuurlijk als jij ook jouw on-topic (?) reactie geeft.
5reacties

logo of embleem van Helmondse HeldenMet wie ging domineeszoon Jan Benjamin Kam (1860 – 1932) zo al om voordat hij in Helmond neerstreek? In zijn jonge jaren schilderde hij samen met Vincent van Gogh op de Brabantse hei. Gerard Philips leerde hij kennen tijdens zijn studie voor civiel en bouwkundig ingenieur in Delft. Als architect in Amsterdam sloot hij vriendschap met Isaac Israels, Hendrik Berlage, Willem Kloos en Albert Verweij. In 1886 ging hij werken voor de sociale pionier Jacques van Marken in Delft. Daar had hij de supervisie over het unieke arbeidersdorp Agnetapark en trof hij zijn toekomstige vrouw, Maria Kruseman, die bekend staat als de eerste sociaal werkster van Nederland.
Dit mondaine leventje was in een klap verleden tijd toen hij, bijna dertig, samen met Egbert Begemann de directie ging voeren over de Koninklijke Nederlandsche Machinefabriek. Met negenduizend inwoners was Helmond op dat moment nog een dorp, een fabrieksdorp, met een voor buitenstaanders onwennige fysionomie. Zijn vriend Isaac Israels wilde hem eens per trein een bezoekje komen brengen. Eenmaal buiten het station schrok de fijngevoelige impressionist echter zo van de stank en het lawaai dat hij onmiddellijk rechtsomkeert maakte.
Het moet worden gezegd, Jan Kam schikte zich met overgave in zijn lot. Tot op zekere hoogte leek hij ook geknipt voor een leven in een Spartaanse provinciestad. Zo was hij niet enigszins maar extreem zwijgzaam. Hij richtte zich zelden tot zijn kinderen en als zijn broers uit het noorden op visite kwamen dan zaten ze urenlang met elkaar te roken zonder dat er een woord viel. Merkwaardig detail: hij droeg ook in huis dikwijls een hoed, alsof hij geen verschil kende tussen buiten en binnen.

Jan Kam, HelmondEen ongelofelijke werkkracht ging hiermee gepaard. Hij maakte even lange dagen als de arbeiders op zijn fabriek, maar begon na het avondeten nog aan de bedrijfsadministratie. Uitstapjes die hij zich buiten het werk veroorloofde hadden, afgezien van een wekelijks bezoekje aan de sociëteit en zijn tuinhobby, wederom met werken van doen.
Als bouwkundige hielp hij Gerard Philips met het Philipsdorp in Eindhoven en in zijn woonplaats ontwierp hij bijvoorbeeld het poortgebouw van de Vlisco in de kasteeltuin. Ook diverse villa’s zijn van zijn hand, zoals Mierloseweg 1b, waar hij zelf woonde, het eerste huis in Helmond met elektrisch licht.
Daarnaast ijverde hij voor de aanleg van een plaatselijke waterleiding en zat hij bijna dertig jaar in de gemeenteraad, aanvankelijk als enig vertegenwoordiger van de protestantse fabrikanten, later als lijstaanvoerder van ‘vrijzinnigen’, die zes van de vijftien zetels behaalden. In dit kader was hij voorzitter van de Gezondheidscommissie en nam hij het initiatief nam tot de oprichting van woningbouwvereniging Volksbelang.
Ondanks al zijn betrokkenheid zal Jan Kam zich hier permanent een vreemdeling in Jeruzalem hebben gevoeld. Toen hij net was gearriveerd informeerde hij eens naar de mogelijkheden om over de landerijen te wandelen en hij stuitte op verbazing: dat deed niemand. Buitenlandse kranten kon hij alleen bemachtigen door zelf een leesportefeuille op te zetten. Zijn belangstelling voor kunst en antiek deelde hij met geen enkele stadgenoot.
Maar vice versa was hij natuurlijk eveneens vreemd. Wat hem onderscheidde van de meeste protestanten was dat hij geen minachting voor katholieken aan de dag legde. Maar, zo zullen velen hebben gedacht, als hij al zijn inspanningen en creativiteit op zijn echte werk had gericht, was Begemann geen middelgrote fabriek gebleven. Helemaal merkwaardig moet het in katholieke ogen zijn geweest dat hij zijn zoon Jan slechts bedrijfsingenieur liet zijn en niet in de directie opnam. Toen hijzelf directeur werd wist hij amper iets van bruggen en pompen, en was zijn goed ingewerkte zoon dan al bij voorbaat ongeschikt om hem op te volgen?
Helmonders respecteerden in hem de protestantse ernst, la Hollande profonde, waarbij zij zichzelf algauw als onnozele grappenmakers ervoeren, maar ze zullen zijn drijfveren nooit hebben begrepen.

Jef de Jager

—————
Ga naar dit log als jij het boek Helmondse Helden (met daarin alle Helmondse Helden) ook gratis en voor niks wil. Tot en met woensdag 23 september kun je dat laten weten. Koop je het boek liever, ga dan naar de boekhandel.

5 reacties:

In 1924 geboren ben ik de oudste kleinzoon van Jan Benjamin Kam: hij leerde mij de natuur zoals de padden in het broeikasje in de tuin die ik moest tekenen. Ik herken zijn karaktereigenschappen, de zwijgzaamheid, altijd in huis de hoed op en de verjaarsvisites van zijn broers met de eindeloze pijpenrokerij.
In mijn tijd was het adres Mierloscheweg 3.
Zijn jongste dochter M.J. Biemond-Kam schreef een biografie van hem en zijn echtgenote die voor zo ver ik weet aanwezig is in het Helmondse gemeentearchief. Haar eerdere Helmondse notities zijn voor een deel gepubliceerd in Helmonds Heem.
Zijn eigen kinderen zijn allen overleden; de jongste dochter wered 103, de een na oudste 99.
Met vriendelijke groet,
dr. B.J. Kam

Beantwoorden
Dr. B.J. Kam, Zwolle

@Dr. B.J. Kam, Zwolle op zondag 25 november 2012 om 23:37:

Geachte heer Kam,

voor een boek over de geschiedenis van Nuenen ben ik op zoek naar gegevens over de heer Kam uit Helmond, die rond 1935-1944 te Nuenen aan de Parallelweg woonde, mogelijk ondergedoken, maar mogelijk ook alleen om te schilderen. Wij hebben een foto van hem als schilder in actie en een schilderij dat door hem is vervaardigd. Kent u deze Kam en zo ja, kunt u ons dan wat meer inlichtingen over hem verschaffen?

Met vriendelijke groet,
Yvonne Henderson.

Beantwoorden

@Dr. B.J. Kam, Zwolle op zondag 25 november 2012 om 23:37:

Beste Dr Kam

Ek is ’n skrywer van Kaapstad en doen navorsing oor die Van Goghs. Wat ek opgespoor het is dat Vincent se broertjie, Cor, lesse gekry het saam met die kinders van Dominee Gerrit Kam. Kan u dalk enige lig werp op die saak?

Met vriendelijk groet

Chris Schoeman

Beantwoorden

@ Chris Schoeman. Ik zie dit pas jaren later….
Ik ben niet B.J. Kam, maar wel familie.
Ik ben een achterkleinzoon van Jan B. Kam, geb. 1958.
Ik kan u daar helpen.
Ja. Jan Benjamin. Kam en Vincent van Gogh hebben samen geschilderd, of meer precies Kam schilderde, Vincent, wat jonger, tekende.
Mijn overgrootvader heeft dat in 1915 schriftelijk gedocumenteerd.
Het Van Gogh Museum kent deze connectie en de brief is bewaard.
U kunt graag contact met mij opnemen via [email protected]
Als uw vraag nog relevant is.

Beantwoorden

@ Yvonne Henderson
@ Chris Schoeman

Ik zie hier dat BJ Kam hier niet meer heeft geantwoord (Jaargang 1924)
Ik ben iets jonger (Jaargang 1958) en een achterkleinzoon van J.B. Kam
Ik kan u waarschijnlijk verder helpen.
Als u dit leest en de vraag is nog relevant: neem contact met
[email protected] vr. groet Rembert Biemond

Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *