Buiten is het 6 graden, binnen zit

De weblog van Helmond

meer over deze weblog »
Op de weblog kun je over Helmond praten, huilen en lachen.
Alle berichten op onze voorpagina zijn actueel of gaan langer mee dan de waan van de dag. Vrijwel dagelijks plaatsen wij iets nieuws.
Onder elk bericht staan de reacties (inmiddels al 89.489 sinds de start van de weblog in mei 2005) van andere Helmonders. Alleen lezen wat anderen schreven kan, leuker is het natuurlijk als jij ook jouw on-topic (?) reactie geeft.
18reacties

Vandaag de eerste uit een lange reeks Helmondse Helden die t.z.t. in boekvorm gaat verschijnen. Hierin gaat Jef de Jager onze stad portretteren aan de hand van figuren uit het (recente) verleden. Jef is schrijver en cultureel antropoloog. Misschien ken je hem nog van het boekje De Helmondse ziekte, kijk anders eens op Wikipedia. Wij wensen Jef alle succes en de Helmonders veel leesgenot. Heb jij een Helmondse Held die niet mag ontbreken, plaats die suggestie dan in een reactie.


logo of embleem van Helmondse HeldenIs er nog iemand die de boeken van Maria van der Steen (1906 – 1987) leest? Zij is in mijn ogen een heldin. Nu moet ik eerst vertellen wat ik daaronder versta. Mensen die onverschrokken dingen doen, zeggen mij weinig. Zulke figuren treden op in noodsituaties, maar worden meestal gedreven door sensatiezucht of prestatiedrang. Nee, een held is een persoonlijkheid die als voorbeeld kan dienen. Een enkeling heeft dat van huis uit, anderen hebben ervoor moeten vechten.
Maria van der Steen, geboren als Annie Pepers, had het lang in zich om helemaal geen heldin te worden. Haar vader was een rijke boerenzoon uit het Belgische Hasselt, die echter als een tempelier zoop en zijn gezin met negen kinderen in etappes ten gronde richtte. Een krot tegenover het kerkhof in Mierlo-Hout leek van deze teloorgang de gewelddadige eindbestemming. Maria’s moeder werd geslagen, de kinderen werden geslagen. Gekrijs, honger en smerigheid. Maria besloot al vroeg naar een beter leven op zoek te gaan. Wat bleek hierbij? Ze kreeg minder te stellen met haar bazen dan met haar eigen mensen.
Toen ze driftig boeken begon te lezen, werd ze voor haar omgeving een ‘aanstelster’. Toen ze haar manieren polijstte (met mes en vork eten, minder vloeken, hoger praten, handen schudden) werd ze een ‘kakmadam’. Als  elfjarige moest ze gaan werken bij Carp in Helmond en ervoer ze dat er onder arbeiders een strikte rangorde bestond, met bovenaan ‘pure slavendrijvers’. Een collega waarschuwde: “Het zal jaren, eeuwen duren voordat wij het juk in onszelf hebben afgeworpen. Wij willen getrapt worden, verdomme. Er is geen groter vijand van de democratie dan de arbeider zelf.”
Maria ging gedichten schrijven en vertrok naar Philips in Eindhoven, waar het hoofd van de bibliotheek haar literaire belangstelling ontdekte. Hij bood haar de kans om onder werktijd cursussen te volgen. Haar vriendinnen stonden direct bij de fabriekspoort klaar: “Ophangen moesten ze je, vuile verraadster.”
Onder Surinamers staat deze nivellerende druk bekend als de krabbenmand. Maar daarbij wordt iemands succes meestal verpest doordat familie en vrienden al te enthousiast aanklampen, met een gezamenlijke terugval als resultaat. Bij Maria van der Steen was het pure kift die speelde: ik een stumper, jij een stumper. Ik denk niet dat er buiten Helmond een auteur is geweest die dit fenomeen zo nadrukkelijk heeft gemeld.
Maria van der Steen zou het uiteindelijk tot maatschappelijk werkster bij Philips schoppen, een niet geringe carrixe8re voor iemand met alleen de lagere school. Toch zou haar komaf haar dwars blijven zitten. Zij moest continu vechten tegen onwetendheid en afgunst van soortgenoten en werd door een van hen zelfs met een mes bedreigd. Teleurgesteld vertrok ze naar Den Haag en werd romanschrijfster. In boeken als Die Annie ben ik en Wel bij brood alleen deed ze gepassioneerd verslag van haar strijd. Een beperkt succes, want haar boodschap was weinig courant.
Aan het eind van haar leven raakte ze betrokken bij het linkse feminisme, een beetje oneigenlijk misschien, want het feminisme is in mijn ogen meer een liberale aangelegenheid dan een socialistische. Maria droeg ook nooit het dubbele chagrijn van haar rode zusters uit: onderdrukt als arbeider xe8n als vrouw. Maar met een dichtbundel getiteld Een zaadbal in mijn hand zal ze zeker bij hen in de smaak zijn gevallen. Eindelijk had ze kompanen gevonden.
Het verhaal van Maria heeft een allerliefst slot. Ze ligt begraven aan de Molenstraat in Helmond, hoewel ze een broertje de dood aan Brabant moet hebben gehad. Ooit heeft ze echter verklaard dat ze was gaan schrijven om haar moeder, die zo onder haar dronken vader had geleden en op latere leeftijd van hem was gescheiden, in ere te herstellen. Samen met haar moeder deelt ze nu een graf.

Jef de Jager

18 reacties:

Weer eens tijd om even te reageren! Wat een geweldig verhaal is dat over deze dame! Ik kende haar helemaal niet, maar ik raak nu al haast gebiologeerd.
Ik hoop dat er nog vele Helmondse helden volgen. Als ik een tip mag geven: Frans Jozef van Thiel (van de Tweede Kamer van vroeger) moet een zeer interessant man zijn geweest. Misschien een held…

Beantwoorden

Leuk verhaal, ik ga de anderen ook lezen.

Beantwoorden

Beste Jef,

Interessant inititef, leuk (nouja, goed) verhaal. waar drank allemaal niet goed voor is. Tussen de regels door reken je ook nog even af met het fminisme/socialisme. Niet overdrijven daarmee in de volgende afleveringen die ik met graagte tegemoet zie. Ben benieuwd naar jouw selectie! Een capucien? Noten sr.?

Beantwoorden

Toen ik het boek “die Annie ben ik ” vele jaren geleden per toeval in de bibliotheek ontdekte heeft het héél veel indruk op me gemaakt en ik ben het nooit vergeten.
Ik heb het boek jaren later opnieuw gezocht,om te herlezen,maar kan niets meer vinden van Maria van der Steen (Annie Pepers)
Er was (is) helaas niets te vinden in de bibliotheek van Maria van der Steen ,tenminste niet in mijn woonplaats.
In elk geval een ” Helmondse ” op trots op te zijn!!

Beantwoorden

Als Hamontenaar en dichter(geboorteplaats van Annie Pepers blijkt Hamont)wil ik weten of zij ook gehuwd was, eventueel kinderen had.

Beantwoorden

Tijdens een zoekactie op mijn achternaam (van der Steen) kwam ik deze tegen.
Raar maar waar, misschien wel ooit familie geweest.
Wel leuk om te weten.

Groetjes uit Rotterdam
Anton

Beantwoorden
Anton van der Steen

Maria van der Steen is mijn meest favoriete schrijfster. Ik heb alles van haar gelezen. Ik ben alleen op zoek naar een gedicht, dat gaat over een man die vlak voor en vlak na de bevalling nog sex wil. Wie kan mij aan dat gedicht helpen?

Beantwoorden

Wat een mooi verhaal over mijn Marie.
Ik heb haar goed gekend toen ze in Den Haag woonde en leefde van en voor de literatuur. Ze had een onstuimig temperament, kon heftig discussieren en was er altijd als de kippen bij om het op te nemen voor de mindere man en vrouw.
Ze heeft met mij haar eerste lezing voorbereid.
Ik had als kinderboekenschrijver een ouderavondlezing in Hazerswoude en zei: ga maar mee. Dan kun je het proberen. ‘Dat durf ik nie,’ zei ze steeds en ik moest haar ten slotte smeken om mee te gaan. Ik gaf haar even voor de pauze de kans en moest ingrijpen anders was er nooit een pauze gekomen. Ze hield niet op, maar iedereen genoot.
Ik was bij haar begrafenis in Helmond. Haar roem was al zeer aan het tanen; dat was jammer en een beetje bedroevend voor haar, maar ze bleef doorgaan.
Mooi dat u aandfacht saan haar besteedt. Dat verdient ze ten volle.
Dolf Verroen

Beantwoorden

Maria van der Steen / Annie Pepers was de jongste zus van mijn oma Dina Vermulst-Pepers.
Annie was getrouwd met Louis Vrijdag (van drukkerij Vrijdag)uit Eindhoven met wie ze een dochter heeft. Zij zat tijdens de oorlog in het verzet terwijl hij ‘fout’ was. Dat kon natuurlijk niet goed gaan dus een scheiding was het gevolg.
Heb haar regelmatig ontmoet bij mijn grootouders en – na hun dood – bij mijn moeder. Omdat ik altijd veel heb gelezen, kreeg ik haar boeken van haar cadeau. Herkende er veel in van de verhalen van mijn oma- haar zus- uit hun jeugd.
Net als mijn oma heeft Annie een harde jeugd en een niet gemakkelijk leven gehad. Heb voor Annie bijna net zoveel bewondering als voor mijn oma die haar harde leven zonder bitterheid heeft afgerond, iets dan Annie helaas niet heeft gekund.
Alice Waterreus

Beantwoorden
alice waterreus

Mijn vader, geboren in 1899, een broer van Annie Pepers, heeft de ellende van de geschiedenis van zijn familie voor ons, zijn kinderen vermoedelijk uit schaamte voor zijn ouders,verzwegen. Mijn vader en moeder zijn reeds geruime tijd overleden en via/via zijn wij op het spoor gezet van de werken van Maria van der Steen. De reactie van Alice Waterreus kan ik als, volle neef van haar, volledig onderschrijven. Met mijn vrouw hebben we inmiddels alle boeken van mijn tante opgespoord en bemachtigd. Iedereen die ik de boeken uitleen, zegt vanaf het begin gegrepen te worden door de en de inhoud.

Beantwoorden

Toon, heb jij mijn oma, Dina, gekend? Zou het prettig vinden met je in contact te komen.

Beantwoorden

Hallo Alice
Zeker heb ik je oma, mijn tante Dina, en ook je opa vanzelfsprekend, mijn oom Piet Vermulst erg goed gekend. Meerdere malen heb ik bij hen gelogeerd op de Heezerweg 226. Mijn doopnamen zijn Antonius, Petrus, Lambertus. De eerste naam is vernoemd naar mijn moeder en de volgende twee naar jouw grootouders.
Mijn e-mailadres is: [email protected].
Ik hoor eventueel wel iets van je
Toon

Beantwoorden

@alice waterreus op 8 mei 2011 om 19:07:

Beste Toon,

Ik woon in Hamont, de geboorteplaats van Annie Pepers( Maria van der Steen)Wil over deze bijzondere vrouw een artikel schrijven. Wil je daarom graag ontmoeten. Ik heb al wat opzoekingswerk gedaan over haar en een paar boeken en gedichten van haar gelezen.

Beantwoorden

@Dolf Verroen op 3 februari 2011 om 13:28:

Beste,
Als Hamontenaar, geboorteplaats van Annie Pepers is Hamont, wil ik in het jaar dat ze 25 jaar is overleden, haar de nodige aandacht geven. Daar hoort een artikel bij over haar leven en de betekenis die ze literair had, maar ook als mens.
Kunnen we eens afspreken?

Groeten,
Herman Grouwels

Beantwoorden

Ik ontdekte een getypte brief van 12 maart 1977 van Maria van der Steen, gericht aan mijn echtgenote die op 6 augustus j.l. overleed. Maria was daags voor 12 maart 1977 op bezoek geweest bij mijn vrouw in Groningen, zo maak ik op uit die brief. De brief rolde uit haar dichtbundel “De onderste steen”, die ik in de boekenkast van mijn overleden echtgenote opviste, op zoek naar een tijdens haar ter aarde bestelling voor te dragen gedicht. Ik had het boekje nooit eerder gezien. Mijn hand leek haast automatisch naar het boekje in haar overvolle boekenkast te gaan, alsof ik er zelf geen sturing over had. Het bleek achteraf de enige dichtbundel in die kast te zijn. De brief zat tussen pag. 12 en 13. Op die pagina 13 staat het gedicht “het woord”. Een prachtig gedicht, zeer geschikt voor de gelegenheid, is dus voorgelezen aan het graf. Eigenlijk het enige passende gedicht uit de bundel. Haast bovennatuurlijk dat de brief juist op die plek zat. Ik heb Maria nooit gekend, mijn vrouw heeft ook nooit over haar verteld. Ik kan het haar helaas niet meer vragen.

Beantwoorden

@Dolf Verroen op donderdag 3 februari 2011 om 13:28:

Beste Dolf,
Ik schrijf een artikel over Maria Van der Steen. Hebt u een foto of andere spullen van haar. Ik wil ze komen halen of er een copie van maken.
Groeten,
Herman Grouwels

Beantwoorden

Een kleine zege in de voortgaande maar niet te winnen strijd om rechtvaardigheid. In Amsterdam loopt momenteel een tentoonstelling over 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis. Ook is een gelijknamig boek verschenen van de hand van Els Kloek. Omdat ik bij die 1001 vrouwen de naam Maria van der Steen miste, mailde ik mevrouw Kloek, onder verwijzing naar mijn biografietje van Maria op deze website. En ziedaar: Maria is alsnog onder haar meisjesnaam Annie Pepers opgenomen in het Digitale Vrouwenlexicon http://www.historici.nl/onderzoek/projecten/DVN/. Zij is volgens mij de enige Helmondse die deze erkenning te beurt valt.

Beantwoorden

Van de kringloop heb ik een boekje meegenomen “die Annie ben ik”.
Ben zeer onder indruk van dit boekje. Ben zeker 1 of 2 generaties jonger dan Maria van der Steen / Annie Pepers maar heb veel dezelfde ervaringen en inzichten.
In 1 adem uitgelezen!
Als antwoord op de vraag “Wie leest nog Maria van der Steen”.
Het kan de vergelijking met Upton Sinclair en vele ander socialisctische romanschrijvers verdragen.

Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *