Buiten is het 15 graden, binnen zit

De weblog van Helmond

meer over deze weblog »
Op de weblog kun je over Helmond praten, huilen en lachen.
Alle berichten op onze voorpagina zijn actueel of gaan langer mee dan de waan van de dag. Vrijwel dagelijks plaatsen wij iets nieuws.
Onder elk bericht staan de reacties (inmiddels al 82.204 sinds de start van de weblog in mei 2005) van andere Helmonders. Alleen lezen wat anderen schreven kan, leuker is het natuurlijk als jij ook jouw on-topic (?) reactie geeft.
9reacties

logo of embleem van Helmondse HeldenWillem Prinzen heeft er persoonlijk voor gezorgd dat twee bedelordes  Helmond als arbeidsterrein uitkozen. Hoewel zij gratis huisvesting en voedsel kregen, zouden zij een eeuw lang de sfeer in de stad diepgaand bepalen.
De Arme Zusters Clarissen zetelden in het kloostergebouw naast de begraafplaats in de Molenstraat. Zij waren contemplatief, dat wil zeggen zij baden in afzondering en stilte voor het zielenheil van de bevolking. De enige luchthartigheid rondom hen was dat mensen die mooi weer verlangden aan de poort een worst konden afgeven, waarna de zusters voorbidding pleegden. Lekenmannen waren aan de poort niet welkom, want de zusters mochten alleen mannelijke religieuzen aankijken. Voor het overige schrééuwde het klooster op een indirecte manier menselijke zondigheid uit; en het is te hopen dat de generaties zusters achter slot en grendel een beetje gelukkig zijn geweest.
Schuin tegenover hen huisden de Kapucijnen; hun voormalige kerk is nu onderdeel van het Jan van Brabant College. Kapucijnen verschenen wel op straat, maar toonden zich als minderbroeders in materiële zin letterlijk ieders mindere. Hun ruwe pijen, ongetrimde baarden en blote voeten in sandalen illustreerden dat zij luxe en bezittingen flauwekul  vonden. Zij mochten zelfs niet met geld omgaan, en een hardnekkig gerucht wilde dat zij in doodskisten sliepen om permanent op het hiernamaals voorbereid te zijn (het waren echter kribben met stro).
Pater Ildefonsus, Paters Kapucijnen, HelmondTegenover deze nadrukkelijk beleden armoede stonden hoge geestelijke waarden. De paters bekommerden zich als eersten om wat  maatschappelijk opbouwwerk is gaan heten, en zij waren ook uitermate coulant voor eenvoudige zondaars. Maar alles wat als ongodsdienstig diende te worden aangemerkt, wekte hun toorn. Vooral het socialisme en het liberalisme namen zij onder vuur. Gelovigen kregen van hen te horen welke linkse mensen uit de Kerk waren verbannen en bij welke liberale fabrikanten zij beter niet konden werken.
Omdat de paters vaak levenslang in het klooster verbleven, vergroeiden velen met de stad. Het is moeilijk in hun gemeenschap iemand aan te wijzen als de meest typische, of de meest heldhaftige.
Pater Ildefonsus (1875 -1930) was in elk geval de beroemdste. Hij stond bekend als de Bruine Generaal, respectievelijk de Waterpater en bestreed het alcoholisme onder arbeiders, die hij soms letterlijk van de straat plukte om hen naar het gebouw Sobriëtas in de Molenstraat te slepen. Daar kregen zij spelletjes te doen, maar uit de foto’s te oordelen ging dat er weinig vrolijk aan toe. Ildefonsus was ook een hartstochtelijk publicist, met titels als Katholieken van Nederland! De oogen open!! en Hoe lang nog?? Omdat hij alleen de ‘drankduivel’ te lijf wilde gaan, kreeg hij het aan de stok met religieuzen die van Sobriëtas een brede beweging voor geloofsverdieping wilden maken. Bij bestuurders was Ildefonsus op het laatst weinig geliefd, zo niet bij arbeiders. Menig dronkaard dankte aan zijn tussenkomst dat hij uit de gevangenis was gebleven.
Een echte intellectueel, met een toepasselijk getrimde sik, was pater Henricus (1879 – 1969). Als prediker sloegen velen hem hoger aan dan de beroemde Borremeus de Greeve, maar hij verklaarde zichzelf ‘rood’ en dat schiep verwarring, gelet op de kerkelijke ban voor mensen die werkelijk ‘rood’ waren.
De goedmoedigheid zelve was pater Nicodemus (1904 – 1983). In het normale leven was hij rector van het ziekenhuis, maar met Pasen gingen duizenden mensen bij hem te biecht, omdat hij zo snel de absolutie gaf dat de rij voor zijn biechtstoel permanent in beweging bleef.
De laatste in het oog springende Kapucijn was pater Othmarus (1909 – 1984). Een dapper man, even fanatiek als Ildefonsus, maar zeer bitter. Als directeur Geestelijke Gezondheidszorg en Maatschappelijk Werk betitelde hij in de jaren zeventig Helmond onomwonden als een probleemstad, die al anderhalve eeuw, dus vanaf het begin van de industrialisatie, leed aan sociaal bederf.
Anderhalve eeuw sociaal bederf? Met hun verregaande wereldverzaking waren de paters in wezen ongeschikt om arbeiders naar welvaart te begeleiden. Zij boden troost toen de mensen reuzel aten, maar zij losten zelf op in de wereld van dipsausjes en Studio Sport.

Jef de Jager

9 reacties:

Beste Jef weer een skon verhaal. Toeval (of niet): ik had gisteren en heb nu nog de NRC van 2 januari 2009, p. 2 in/bij de hand: Zelfstandige kapucijnenprovincie Nederland kwijnt weg. Dat van die tv klopt wel, maar dipsausjes en Studio Sport? Ze sliepen trouwens in een houten bed met strozak en hadden als kleding en dag- en een nachtpij. Tussen de Clarissen en de Kapucienen was (geheel overbodig) wel zo’n 100 meter afstand. Of de benaming het biechtmasjien voor Nicodemus was?

Beantwoorden

Geachte heer de Jager. Graag zou ik willen weten vanaf wanneer en tot wanneer de kapucijnen hebben gewoond op het adres Binderen 2, vlak bij het kapelletje, in Helmond-Noord. Waarom zijn zij daar naar toe gegaan?
Dank voor uw reactie.
J.Smits

Beantwoorden

Geachte heer Smits, Volgens mij hebben de paters op Binderen 2, wat een oude pastorie was, gewoond van midden 1970 tot midden 1984. De reden dat zij hun klooster in de Molenstraat verlieten was leegloop. Ooit telde hun orde hier bijna honderd leden, bij hun verhuizing naar het nieuwe adres minder dan tien. Wat weinigen weten is dat zij daar een poosje hebben samengewoond met nonnetjes die ook uit hun kloosters waren verdreven. En dat kon natuurlijk absoluut niet. In het tijdschrift Helmonds Heem, jrg 1986/87,staan meer bijzonderheden. Hartelijke groet.

Beantwoorden

Ik weet me wel te herinneren dat ik in 1961 nog gedoopt ben door Nicodemus in het lambertusziekenhuis

Beantwoorden

Omdat, volgens het artikel over Helmond op Wikipedia, Nicodemus een kattenvriend wordt genoemd, hebben wij on eerste bier naar hem genoemd.

Graag zou ik een uitgebreidere achtergrond over Nicodemus willen schrijven om op onze website te plaatsen.

Waar kan ik meer over hem te weten komen?

Beantwoorden

Fotomateriaal is overigens ook welkom.

Beantwoorden

http://www.rhc-eindhoven.nl toont in zijn beeldbank enkele foto’s van Nicodemus. Rien Konings en Egbert Wijnen van het RHC weten ook de knipselmappen over bekende Helmonders te vinden, waarin Nicodemus zeker zal zitten.

Het is wel komisch om een pater Kapucijn als naamgever voor een biertje te bezigen. De paters waren uiterst felle drankbestrijders. Het is maar goed dat zij in Velp zijn herbegraven, anders kon heel Helmond hun beenderen horen klapperen op het moment dat het eerste Nicodemusje wordt geschonken.

Beantwoorden

@Maarten van de Waarsenburg op zondag 26 april 2015 om 14:40:

Je bent naar de goede plek gekomen. 🙂
In onze kennisquiz hadden we 5 jaar geleden deze quizvraag over Nicodemus. Bijna onderaan (bij het goede antwoord én in de reacties daaronder) staat meer informatie over hem.
Hieronder het bidprentje en een foto van deze markante Helmonder.

Beantwoorden

@Jef,

Hartelijk dank voor de informatie. Ik heb een kort uittreksel op onze site geplaatst (http://www.brouwerijdekat.nl/product/257/).

Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *