Buiten is het 14 graden, binnen zit al 15 jaar 😻

De weblog van Helmond

meer over deze weblog »
Op de weblog kun je over Helmond praten, huilen en lachen.
Alle berichten op onze voorpagina zijn actueel of gaan langer mee dan de waan van de dag. Vrijwel dagelijks plaatsen wij iets nieuws.
Onder elk bericht staan de reacties (inmiddels al 99.126 sinds de start van de weblog in mei 2005) van andere Helmonders. Alleen lezen wat anderen schreven kan, leuker is het natuurlijk als jij ook jouw on-topic (?) reactie geeft.
6reacties

Als je vlak bij de Brabantse Aa woont, die overigens gewoon Aa wordt genoemd zonder ‘Brabantse’ erbij, denk je misschien dat die Aa de enige Aa is die er is. Maar zo is het niet. Het stikt van de Aa’s in Nederland, waarbij je soms trouwens ook kunt volstaan met één enkele A. Je hebt de Drentsche Aa, de Wijde Aa in Zuid-Holland, de Mussel-Aa in Groningen, noem maar op. Maar ook in Brabant heb je verschillende stroompjes die Aa heten. En die zijn niet allemaal onderdeel van die ene Brabantse Aa die ik hier bedoel. Het is overigens niet zo verwonderlijk dat er zoveel Aa’s zijn, want Aa betekent gewoon ‘water’. Je mag er het Latijnse ‘aqua’ in herkennen, dat als woord verwantschap heeft met ‘Aa’.
De Aa’s die er zijn, kennen ook weer varianten, die we Ee en IJ noemen, zoals de Dokkumer Ee en het IJ bij Amsterdam. En die Aa, Ee en IJ zie je dan ook nog terug in plaatsnamen, zoals in Breda (de Brede A), Edam (de dam in de E) en IJmuiden (de monding van de IJ). De betekenis is steeds ‘water’.
Maar de Aa die ik hier bedoel, is de Aa die in Limburg bij Nederweert ontspringt en eindigt bij de Citadel in het centrum van Den Bosch, waar hij samensmelt met de Dommel en de Zuid-Willemsvaart en onder de naam Dieze verder stroomt naar de Maas een eind verderop. Vrijwel de gehele Aa stroomt door Oost-Brabant en een groot aantal stroompjes komen eropuit, waardoor het totale stroomgebied van de Aa enorm groot is.
Er is in de twintigste eeuw heel wat gemarchandeerd met deze Aa. Ze hebben hem aanvankelijk goeddeels gekanaliseerd, want rechttoe-rechtaan was wel zo gemakkelijk, vond men lange tijd. Kronkelen oftewel meanderen (een woord dat afgeleid is van de naam van de kronkelende rivier de Maiandros in Klein-Azië) leverde ook maar landverlies op, want het maakte de indeling van weilanden onpraktisch. Pas later kwam er weer oog voor de schoonheid van de kronkeling en ontdekte men dat kronkelingen ervoor zorgen dat het water langer vastgehouden wordt, wat uitdroging van gebieden kan voorkomen.
Het belangrijkste vergrijp dat ten aanzien van de Aa is gepleegd, is dat ze hem als een ongewenste vreemdeling hebben verbannen uit de binnenstad van Helmond. Aanvankelijk stroomde de Aa er dwars doorheen. En wat is er nu mooier dan een stromend riviertje door het centrum van je stad? Maar de Aa in Helmond was sterk vervuild. Niet door eigen schuld natuurlijk, want water doet zichzelf geen kwaad. Nee, de textielindustrie gaf het water soms de gekste en meest verstikkende kleuren. Er werd bovendien van alles in gekieperd, want de kringloopwinkels moesten nog worden uitgevonden. Het water ging stinken. En wat een visitekaartje – een woord dat met ‘vis’ begint – had kunnen zijn, werd een bewijs van afkeuring.
Er werden maatregelen genomen. Terwijl men ongeveer gelijktijdig een autoweg dwars door de stad aanlegde, bonjourde men de Aa de stad uit en kwam er een straatje voor in de plaats dat de Oude Aa ging heten. Geen lelijk straatje, helemaal niet. Er zit zelfs een prachtige boekhandel. En er is een kunstzinnig streepje water aangelegd dat aan de echte rivier de Aa moet herinneren. Maar die echte Aa, schoon en met de kleur van water, was natuurlijk vele malen mooier geweest. Flaneren langs de boulevard van de Aa in het centrum van Helmond. Wie had dat niet willen doen of op z’n minst willen kunnen zeggen? Nu ligt er even verderop, in datzelfde centrum een dode tak van een kanaal, de Zuid-Willemsvaart, want ook die is om de stad geleid; je zou bijna zeggen ‘om de tuin’. Het was altijd een fenomenaal gezicht: schepen dwars door de stad. Maar ja, het betekende oponthoud voor openstaande bruggen. En oponthoud daar hebben we een broertje aan dood. Gelukkig is het water van de dode tak van de Zuid-Willemsvaart er nog wel. En je ziet hoeveel volk het trekt. Als het bij mooi weer ergens vol zit in Helmond, is het op de terrassen langs de Zuid-Willemsvaart. Honderd meter verder stroomde ooit de Aa, twee letters slechts – Aa – die we ook gebruiken als we onze verbazing uitspreken.

Wim Daniëls

(Uit: Groeten uit Brabant, verschijnt 19 april)

6 reacties:

Beantwoorden
Wim van den Broek

Vroeger toen, de Braak nog de Braak was, stond ik op de AA-Site. De overdekte staantribune parallel aan de Aa.

We worden oud..

Beantwoorden

Mooi stukje tekst! 🙂

Beantwoorden

Goed stukje…helemaal met Wim eens….!! Ik herinner me als ik vroeger door de kasteeltuin fietste naar het station, het water van de Aa iedere dag een andere kleur had….

Beantwoorden

Ja, jammer dat het een dode tak is, want als de pleziervaart er door zou kunnen was het nog gezelliger in de binnenstad. Ook goed om meer toeristen te trekken.

Ik dacht dat er sprake van was dat de AA weer terug zou komen in de binnenstad?

Beantwoorden

Vanavond van 19.00 tot 20.00 uur signeert Wim Daniëls dit nieuwe boek (Groeten uit Brabant) bij De Ganzenveer aan de Oude Aa.

Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *